Over octrooien/patenten
Wat is een octrooi?
Een octrooi, ook wel patent genoemd, wordt door de overheid afgegeven voor een uitvinding. Het is een officieel document met een stempel, een handtekening en een mooi lintje. Maar een octrooi is veel meer! Stel, je hebt octrooi gekregen voor een uitvinding en een ander kopieert jouw idee: hij maakt en verkoopt het product dat valt onder jouw octrooi. Dat mag niet zomaar. Dankzij het octrooi kun je die ander verbieden dat product te maken en/of te verkopen. Desnoods via de rechter. Juristen noemen een octrooi daarom een ‘verbodsrecht’.
Waarom bestaan octrooien?
We willen allemaal meer welvaart, een beter leven, meer gemak. Daarvoor zijn nieuwe producten nodig: veiligere machines, betere medicijnen, snellere processen. Maar waarom zou iemand veel geld steken in het ontwikkelen van zulke producten, als hij dat geld nooit meer terug ziet? Als een ander dat product kan namaken en verkopen zonder ook maar iets te hebben geïnvesteerd?
Een octrooi zorgt ervoor dat degene die de ontwikkelkosten heeft gemaakt, die kosten terug kan verdienen en ook nog winst kan maken. Zo stimuleert de overheid innovatie: de ontwikkeling van producten die we nodig hebben voor vooruitgang.
Wat zijn de voorwaarden voor een octrooi?
Een octrooi krijg je voor een uitvinding die nieuw, inventief en industrieel toepasbaar is.
‘Nieuw’ betekent dat de uitvinding op het moment dat je octrooi aanvraagt, nog nergens in de wereld bestaat. Ook niet op papier. Maak dus niet een mooie folder van jouw uitvinding vóórdat je een octrooiaanvraag indient, want dan bestaat die uitvinding al (op papier) op het moment van indienen!
‘Inventief’ betekent dat jouw idee niet voor de hand lag. Ook niet voor iemand die heel veel van het vakgebied weet. Je hebt dus iets origineels en onverwachts uitgevonden.
‘Industrieel toepasbaar’ betekent dat je iets hebt bedacht dat daadwerkelijk gebouwd kan worden. Dus geen ondernemersplan, en ook geen wiskundige formule.
Hoe kom je aan een octrooi?
Een octrooi vraag je aan bij een instantie die octrooien verleent. Je kunt een octrooiaanvraag zelf opstellen, maar je kunt dat ook laten doen door bijvoorbeeld een octrooigemachtigde. Dat is iemand die is opgeleid om octrooiaanvragen te schrijven en die de aanvraagprocedure goed kent. Wanneer de aanvraagprocedure is doorlopen, krijg je een octrooi.
Het aanvragen van een octrooi is niet gratis. Het laten opstellen van een octrooiaanvraag door bijvoorbeeld een octrooigemachtigde is ook niet gratis. En het behouden van een eenmaal gekregen octrooi kost ook geld; elk jaar moet je een bedrag betalen en dan blijft je octrooi weer een jaar geldig. Na twintig jaar houdt het altijd op, dan vervalt het octrooi.
Wat kun je nog meer met octrooien?
Mensen over de hele wereld doen uitvindingen en vragen octrooien aan. En al die octrooiteksten zijn openbaar en vaak digitaal afzoekbaar in databases. Er ligt een ware schat aan informatie in die databases opgeslagen! Een bedrijf dat in zijn productieproces tegen een probleem aanloopt, kan in de databases zoeken naar een oplossing (uitvinding) die een ander al heeft bedacht voor datzelfde probleem. Zo hoeft het bedrijf dus niet zelf te investeren in de ontwikkeling van een oplossing.
Als je precies de uitvinding hebt gevonden die je zoekt, moet je natuurlijk wel kijken of dat octrooi nog geldig is. Dan heb je namelijk toestemming van de eigenaar nodig voor het gebruik van die uitvinding. Maar is het octrooi niet meer geldig, dan mag je met het idee doen wat je wilt!
Meer informatie?
Voor meer informatie kun je kijken op de website van NL Octrooicentrum of bellen met de Publieksvoorlichting van NL Octrooicentrum: 088 602 60 00.
Tekst: Clea Witteman, Juridisch adviseur IE, NL Octrooicentrum